همه شهرستان فومن را با محصولات صنعتی فومن شیمی می شناسیم. شهرستان فومن یا فومنات در30 کیلومتری شهرستان رشت در جنوب غرب استان گیلان واقع است و از جاذبه های گردشگری فراوانی برخورداراست. شهرستان فومن درحوزه جنوبی بوسیله رشته کوههای البرزبه استانهای اردبیل و زنجان همجواراست.آب و هوای این شهرستان معتدل میباشد که ناشی از تاثیر آب و هوای کوهستانی البرز و دریای خزر است. اطراف فومنات را شالیزارهای برنج ، باغات و جنگلها ومراتع احاطه کرده است. برنجکاری، چای، توتون و کرم ابریشم و دامداری ازفعالیتهای اصلی مردم این منطقه است.

گویش مردم فومن در اکثر مناطق مرکزی گیلکی است از طرفی مردمان  اطراف فومنات و روستاهای کوهپایه ای به زبان تالشی صحبت میکنند. زبان تالشی نام یکی از زبانهای ایرانی از تیره های آریایی است به فردی که با این گویش صحبت کند تالش می گویند. زبان تالشی از زبانهای قدیمی شمال غربی ایران در دوره اشکانیان است که مشابهتی با زبان اوستایی و کردی دارد.

این شهرستان  دارای تعداد زیادی روستا است و خانه ها در این روستاها پراکنده میباشد، خانه های قدیمی ساخته شده از چوب وگل هنوز وجود دارد اگر جاده فومن به ماسوله که 30 کیلومتراست عبور کرده باشید این نوع خانه ها قابل مشاهده است. ازمناطق دیدنی این شهرستان شهرک تاریخی ماسوله، دژ تاریخی قلعه رودخان، مناطق شولم رودبار، سیاه مزگی، آلیان و امامزاده ابراهیم و... میباشند.

مناطق تاریخی، گردشگری فومنات:

  شهرک تاریخی ماسوله- ییلاقات ماسوله قدیم- قلعه رودخان- غار فوشه - مجسمه های پارک فومن - مقبره امامزاده ابراهیم شفت- منطقه جنگلی شولم رودبار- مناطق ییلاقی گردسایه و دیزآب-  بازار هفتگی سه شنبه بازار – باغات چای 

سوغات فومنات:

کلوچه فومن ازسوغات سنتی این شهرستان محسوب میشود. کلوچه فومن ماحصل سیرتحول قندکلوچه و نان قندی قدیم است . غیرازکلوچه سنتی فومن ، نان روغنی لاکو و حلوا برنجی از دیگر سوغات معروف این شهر است. همچنین پنیرتالشی-دوشاب- برنج  - ماهی دودی- صنایع دستی سفالی- صنایع دستی چوبی- حصیربافی ازسوغات این شهرستان هستند.

 غذاهای محلی:

میرزا قاسمی- باقلاقاتوق- ماهی و اشپل- ترش کباب- ترش تره – فسنجون- سیرخورشت - پلوکباب -چاشنیها: زیتون پرورده-سیر- باقالی- ترب غذاهای محلی و سنتی هستند.

 بازارسنتی فومن

سه شنبه بازار از بازارهای سنتی فومنات است.  درسه شنبه هرهفته این بازارهفتگی برپا میگردد،  این بازار قدمت زیادی دارد و بیشترتوسط دست فروشان اداره میشود این بازاردرگذشه های دورنیز برپا میشد زمانی که مردم پیاده از روستاهای اطراف در این بازار سرازیرمیشدند و محل ارتباطات و تبادل اطلاعات ، داد وستد و تهیه مایحتاج آنان بود. این سبک بازار بصورت دوره ای هر روز دریکی ازشهرهای گیلان برپا میشود. دراین بازار پنیرتالشی که توسط ساکنان کوهستانهای اطراف و برنجهای مرغوب دم سیاه ، هاشمی و علی کاظمی داد وستد میشود. دام و طیور و تخم مرغ محلی که سرشار ازویتامین وپروتئین هستند داد وستد میشود که علت آن وجود علوفه طبیعی درمراتع وکوهستانها است. دراین بازار گمج سفالی که درتهیه فسنجون، باقلاقاتوق و ماست کاربرد دارند ، انواع ماهیها، سبزیجات و میوه ها، پارچه ولباس و... معامله میشود.

مجسه های فومن

فومن با مجسمه های متنوع و متعدد با رنگهای شاد که در نقاط مختلف آن نصبند معروف است مجسمه های فومن درسالهای 1354 الی 1356 ساخته شده که بیشترآنها درمحدوده پارک کودک فومن قراردارند. هرکدام ازاین مجسمه ها نماد و سمبلی ازفرهنگ وآداب و رسوم گذشتگان این شهراست. مجسمه های چهاردختران نمادی از تلاش زنان روستایی وکشاورزاست که هرکدام دردستان خود چهارمحصول عمده فومن ازجمله برنج، چای ، کلوچه سنتی و توتون را دارند. چهاردختران نشان ازاشتغال مردم منطقه به کشاورزی است. مجسمه های شاد کودکان ومجسمه میوه های توخالی درمحوطه پارک این شهرستان نشانگر شادی و شادمانی مردم و بازیهای محلی و قدیمی دراین منطقه است. مجسمه شکاربانان درابتدای جاده ماسوله که تفنگی و مرغابی بردوش دارد سمبل شکارپرندگان درمیان اهالی روستایی این مرز وبوم است. مجسمه های دیگرمجسمه آناهیتا یک خانم شازده که سواربرکالسه دواسب است و مجسمه گوزنهاست.

 شهرک ماسوله

شهرک تاریخی ماسوله در32 کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن استان گیلان قرار دارد. این شهرک در دامنه ای کوهستانی در ارتفاع 1000 متری ازسطح دریا واقع است. ماسوله محل تلاقی سه استان گیلان ، اردبیل و زنجان است. این شهرک در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و هر سال گردشگران زیادی از آن بازدید می کنند.کوههای ماسوله سرشار از معادن آهن، روی و سرب و... است واین فلزات سبب شد در زمان فتحعلی شاه گلوله های توپخانه ایران در ماسوله ساخته شود. نقاط دیدنی وجاذبه های گردشگری ماسوله شامل:  آبشارماسوله رودخان، آبشار لارچشمه، بازارماسوله ، پارک ماسوله، بقعه عون بن علی،منطقه ماسوله قدیم واقع در جاده خاکی ماژلان ،دشت زمین ورزشی و سوغات ماسوله شامل: حلوا کنجدی، شیرینی اگردک ، صنایع دستی ، انواع چاقو ، گیوه، چموش دوزی، گلیم بافی، جوراب و دستکش پشمی، عروسک است.

پایگاه میرزا کوچک

 از وقایع تاریخی مهم دیگراستقرار نیروهای نهضت جنگل به فرماندهی میرزا کوچک خان در این منطقه است که پس از حمله قزاقها ، سردار جنگل به ناچار تا مناطق پائین دست ماسوله عقب نشینی و در روستایی بنام ماکلوان مستقرگردید و توسط مردم منطقه پشتیبانی شد. سرانجام قشون قزاق ها در ماکلوان با نیروهای جنگل درگیرشدند. میرزا کوچک خان پس از حمله قزاق ها و ازدست دادن نیروهایش شکست را حس کرد و به افراد باقی مانده اجازه مرخصی داد و خود به همراه تنها یار وفادارش گائوک آلمانی به کوههای خلخال متواری شد تا به نزد حامی خود بنام عظمت خانم فولادلو پناهنده شود. ولی در بین راه به سرما و یخبندان گرفتارشد و مورخ 11 آذرماه سال1300شمسی کشته شد.

قلعه رودخان

دژ قلعه رودخان در20کیلومتری جنوب شرقی فومن در ارتفاعات روستایی به همین نام واقع شده است. قلعه رودخان درکوهی مرتفع به ارتفاع 700 متر ازسطح دریا در دل جنگل بناگردیده است. قلعه رودخان یا قلعه حسام، نام قلعه ای مهم تاریخی است که ازدوره ساسانیان به یادگارمانده و مدت ها تختگاه و مرکزحکمرانی حکام گیلان بوده است که به قلعه هزارپله نیزمعروف است.درانتهای روستای قلعه رودخان ، رودخانه ای خروشان جریان دارد از این رودخانه تا دژقلعه هزارپله که شیبی تند دارد باید ۵ کیلومتر پیاده طی شود تا وارد قلعه و محوطه آن شوید.

شولم رودبار   

منطقه جنگلی وگردشگری شولم رودبار در15 کیلومتری جنوب غرب شهرستان فومن قرار دارد. شولم رودبار بخشی از روستای بزرگتری بنام روستای شولم میباشد. این روستا مابین دو منطقه توریستی و گردشگری ماسوله درغرب و قلعه رودخان درشرق واقع شده است. شولم رودبار از نظر توپوگرافی درچهارجهت با کوههای بلند محصوراست که از این لحاظ کم نظیر و جالب توجه است. این منطقه بسیار خوش آب وهواست و از لحاظ گردشگری و هواخوری درمنطقه بی نظیرو برای ویلا سازی و تفرجگاهی بسیارمناسب است. در قدیم این منطقه بطور کامل جنگل و خیلی بن بست بود و بعدها در دوران میرزا کوچک خان بعلت حمله قزاقها و انگلیسها به خطه ماسوله که پایگاه و پناهگاه نیروهای نهضت جنگل بود ناامنی شدیدی برای ساکنین و خانواده های آنان ایجاد شد و بدین جهت شخصی بنام لطفعلی خان به این منطقه شولم رودبار مهاجرت و آنجا سکونت نمود. از طرفی آثار سکونت بشر در زمانهای قدیم که دامدار و کوچ نشین بودند وجود دارد و ازاین منطقه به عنوان قشلاق استفاده میکردند . ییلاق آنها مناطقی بنام خاوه ، پونس ، گردسایه ، دیزآب بود.

گویش مردم به زبان تالشی است. خانه ها را به سبک قدیمی با چوب و گل و خشت ساخته اندکه دو طبقه است و مردم درطبقه دوم زندگی می کنند، اکثر خانه ها در دامنه کوهها ساخته شده اند. یک رودخانه کم آب از وسط آن جریان دارد. میوه های محلی شامل خوج یا گلابی محلی، ازگیل، آلوچه ترش ، گوجه سبز، تمشک ، توت و انبه ترش و... است. برای رفتن به منطقه فوق از مسیر فومن به جاده ماسوله رفته و سپس در سه راه زندان سمت چپ وارد جاده شولم خواهیدشد.